كتاب جديد مهستي شاهرخي بر خلاف كتاب هاي قبلي او كه در ژانر ادبيات داستاني قرار مي گرفتند، مجموعه اي از شعرهاي او را در بر مي گيرد؛ شعرهايي كه ايده آنها به گفته خود شاعر، در نمايشگاهي به مناسبت صدمين سالگرد تولد ژان پل سارتر در ذهن او شكل گرفت...
شاهرخي در مقدمه اين كتاب نوشته است: «ادعاي شاعر بودن ندارم و هيچ معتقد نيستم كه آنچه اينجا نوشته ام لزوماً "شعر" ناميده مي شود ولي چه كنم؟ اين طوري بيرون مي آيد و اين طوري از درونم پاشيده شده به بيرون. راحت تر است كه اين طوري نوشته شود. من هيچ كاره ام. البته در اين سال ها به سادگي برتولت برشت فكر كرده ام و به رواني ژاك پره ور و به تعهد ژان پل سارتر...»

يادم می آيد که برخی در ايران معتقدند که زنان ايران قبل از اسلام هم با حجاب بوده اند و دليلی را هم که ارائه می دهند اين است که در هيچ موزه ای نه تنها يک زن عريان ديده نمی شود بلکه اصلاً مجسمه ی زن وجود ندارد که نشان از اين باشد که زن ها هم می توانسته اند مثل مردها آزاد باشند. اتفاقا مهستی شاهرخی، با استناد به وجود اينگونه مجسمه ها در موزه های خارج، نتيجه می گيرد که: «اشیای مربوط به زنان و یا الهه ها و اندام برهنه زنان، همگی متعلق به موزه های خارج از کشورند و از این رو نشاندهنده ی این مسئله که (در داخل ايران) اشیای باستانی با نقوش زنان در هزاره های پیش از اسلام قابل دیدار برای عموم نیستند و اگر این اشیاء تاکنون نابود نشده باشند دور از انظار عمومی در انبارهای موزه ایران باستان در حال پوسیدگی به سر می برند.»

نگاهی به "شالی به درازای جاده ابریشم"/ محمد صفریان

"جمهوری فریاد"

یادداشتی بر مجموعه شعر "جمهوری سکوت" اثر مهستی شاهرخی

عزت گوشه گیر 

مهستی شاهرخی می داند در کجا ایستاده است. می داند زمان تنگ است و رویدادها هولناک و حرف بسیار... پس عکاسٍ لحظه ها می شود با واژه... شاعرٍ آن لحظه ها می شود و می داند که اگر هم جوهر آن لحظه ها را همچون نوزادی بدنیا نیاورد، مرگ، نوزاد را به آسانی با خود می برد و مثل خاطره ای مبهم در ته و توی جایی در تاریخ گم می کند. شاعر نمی خواهد آن لحظه ها گم بشوند، پس ثبت شان می کند.

حالا از "شبان نیکو" و "شالی به درازای جاده ابریشم" پرم، اما این سطور  تنها حسم نسبت به کتاب است . در سراسر کتاب با زنانی مواجه بودم تنها و خسته از سنت و از غربت. زنان تنهایی که مثل خزه سنگ، به اولین مردی که موج؛ آنها را رسانده می چسبند و همه چیز را در طبق اخلاص می بخشند و باز آنچه می یابند، ته مانده دست خورده دیگران است که با حقارت، و هر بار با روشی دیگر به آنها داده می شود، تا آخرین ته مانده قدرت و غرور را نیز از آنان بگیرد و زنان تسلیم، قانع و سر به راه را در ته مطبخ؛ اسیر خیالی دور کند که به مرور جز افسردگی، حقارت و نازیبایی ازآنها چیزی به جا نمی گذارد.

تنها يک سرنوشت؟ تنها يک سرنوشت مي تواند مرا با زني ديگر پيوند دهد؟ و تنها سهم من اين است؟ آيا تنها ستمي مشترک که بر ما زنان روا مي شود سرنوشت مرا با زنان ديگر پيوند مي دهد؟ چرا سرنوشت من خوشبخت نيست، و چهره اش غمگين است و آن را "خوشبختي سوخته" نام داده اند؟ (جوليا کريستوا)
چه زماني اين چهره قادر است بخندد، آشکارا خود را بسرايد، برقصد و استقلال خود را در جشني با شکوه ثبت کند؟

 چند روز پيش ايميلی داشتم از خانم مهستی شاهرخی در ارتباط با سخنان آقای مجيد روشنگر مدير نشريات «کاکتوس» و «بررسی کتاب» در مورد ايشان؛ يکی سخنانی مربوط به دو سال پيش و مبنی بر اين که مهستی کتاب خود را قبل از چاپ برای ايشان فرستاده است، و يکی هم سخنانی آمده در مصاحبه اخير آقای روشنگر با يکی از نشريات داخل ايران و اين  که گفته شده خانم مهستی شاهرخی خودشان کتاب «شالی به درازای ابريشم» را برای «جشنواره انتخاب کتاب» به ايران فرستاده اند.

راستش، اگر من قبلاً در جريان جشنواره و ماجرای کتاب خانم مهستی قرار نگرفته بودم، حتماً ايميل و مطالب ايشان را خطاب به اقای روشنگر می خواندم و، با ابراز تأسفی، از اين ماجرا می گذشتم. اما از آنجايي که من دو سال پيش و بدون هيچ دوستی و آشنايي با خانم شاهرخی(بيرون از کارهای ادبی ايشان) در جريان ماجرای جايزه دادن به کتاب ايشان قرار گرفتم و در همين ستون درباره آن نوشتم، امروز هم خودم را موظف می دانم که نکاتی را همين جا بنويسم.

Exilic literature, formed by the experience of exile and isolation, challenges popular understanding of national identity, gender relations and sexuality. A novella written by a French - Iranian writer, Mahasti Shahrokhi, Shali beh deraza-ye jaddeh-ye abrisham (A Shawl as Long as Silk Road) is an example of exilic literature. Published in 1999, A Shawl (135 pages) is about an Iranian woman migrant in London whose partner is an Englishman with little knowledge of Persian. The heroine's pregnancy and her subsequent dialogue with the foetus constitute the major theme of the text. This paper analyzes the use of language, home, gender identity and sexuality in the context of exile in which the traditional understanding of these concepts are provoked and de-familiarised.

Sixth Biennial Conference of Iranian Studies

به : قاب

 رُم ، شهر ِ بی گناه !

تو جهانت می شود بزرگ ، آنجولینا  نیست ؟

در الجزیره و لبنان می شود بزرگ ، نیست ؟ کودکانت ، نیست ؟

سفر خانم «مهستي شاهرخي» به آلمان براي داستان خواني بهانه اي شد براي نگاهي ديگر به كتابش «شالي به درازاي جاده ابريشم»، و اين نوشته حاصل آن است. نميدانم بگويم رمان، نوول و يا داستان بلند، به هر حال فرقي هم برايم ندارد. اين را واگذار ميكنم به تكنيك پردازان كه برايشان تكنيك كتاب مهم است و نه اين كه كتاب چه ميگويد. البته كه تكنيك و چگونگي گفتن مهم است ولي براي چه؟ آيا نه براي اين است كه بهتر بتواني با خواننده ات رابطه برقرار كني؟ اين كتاب با من خواننده رابطه برقرار كرد، همين براي من مهم است. از غروب كه كتاب را شروع كردم تا نيمه شب كه آن را تمام كردم، با «زن» رفتم، به درد دل هايش گوش فرا دادم، به طنز تلخ و نگاه سرد و در عين حال گله آميزش به رابطه، به عشق و اين سردرگمي و معلق بودنش در هوا.

 نگاهم افتاد به کتاب مشهور و نامی شالی به درازای جاده ابریشم . نخوانده بودم . بعید بود که آن را نخوانده بودم . بعضی کتاب‌ها انگار شرح حالند . برای همین شاید آن همه وقت نخوانده بودم این شرح حال نه مرا که می‌توانست شرح حال مرا هم داشته بوده‌باشد. تو داشتیش کتاب را . نویسنده‌اش برایت امضا کرده بود با امیدهای سبزی و جوانی برای تو . حالا نویسنده‌اش تو را از کجای ذهن و زبان من پیدا کرده بود این برای خودش عجایب‌رازی‌ست. دادی به امانت که بیاورم و بخوانم. امشب که می‌خواندم این دردنامه را ، عجیب به یاد تو می‌افتادم در هر سطرش با هر کلمه‌اش .

نگاهی به "شالی به درازای جاده ابریشم"

 شهرنوش پارسی پور

در هيچ نوشته اي، نمي توان تاريخ آن نوشته را از نوشته حذف كرد. نوشته، در مجموعه اي از اثرات رويدادهاي دوراني، شرايط جغرافيايي و در جمعي از اضداد متولد مي شود. و خواندن يك نوشته و نوع تاثير آن بر خواننده نيز بي ارتباط به اين فاكتورها نيست.

رمان "شالي به درازاي جاده ابريشم" را در زماني كه لبنان دارد زير تنه سنگين تجاوز اسرائيل مقاومت مي كند، دوباره خواني كردم. و تصوير زني با فريادهاي دلخراش در حالی كه به زور او را از كودكش جدا مي كردند، مرا دوباره به "كتايون" شخصيت اصلي رمان پيوند زد.

می خواهم درباره شخصيت زن "شالی به درازای جاده ابريشم"، رمان مهستی شاهرخي، نويسنده ايرانی مقيم فرانسه بنويسم. او اسمی ندارد. يعنی حتما داشته است اما در داستان، هيچگاه کسی او را به نامش صدا نمی کند. او جايی هم ندارد؛ حتی يک گوشه ده سانتيمتری برای خودش و تنها برای خودش. شايد از اين جهت شبيه شخصيت زن رمان دفترچه ممنوع باشد که تنها زمانی می فهمد که در اين خانه و زندگی چندين ساله، هيچ مکانی "اختصاصا" مال او نيست، که دفترچه ای برای خودش می خرد.

مفهوم "فضای اختصاصي" که عميقا با هويت فردی انسانها گره خورده است، يکی از مفاهيم اساسی در زندگی زنان است؛ از اين رو که بسياری از زنان در روند خود آگاهی و هويت يابي، درمی يابند هيچوقت واقعا مالک جايی برای خود نبوده اند؛ نه در فضاهای فيزيکی و نه در فضاهای ذهنی آدمهای دوروبرشان.